Wojsiłki

Wojsiłka na aronii

Wojsiłka na aronii

Rząd wojsiłek (Mecoptera), należący do nadrzędu owadów siatkoskrzydłych, obejmuje ok. 300 gatunków. Jest to jeden z najstarszych rzędów owadów, który okres świetności ma już dawno za sobą.
Wielkość wojsiłek waha się w granicach od 2 do 35 mm.
Przód małej głowy wydłużony jest w charakterystyczny dziób (ryjek), na którego końcu umieszczone są właściwe narządy gębowe.
Oczy duże.
Dwie pary skrzydeł jednakowej wielkości z dość bogatym użyłkowaniem, pokryte są rzadkimi, krótkimi włoskami. Skrzydła, zwykle w ciemniejsze plamy, układają się poziomo nad ciałem, plamki są utworzone z łusek.
Odwłok siedzący, przeważnie ciemno ubarwiony, składa się z 10 segmentów. U samców na ostatnim segmencie znajdują się cęgowate wyrostki wygięte ku górze; odwłok samicy jest prosty.
Oprócz nóg tułowiowych mają kilka par zmarniałych odnóży odwłokowych.
Rozwój odbywa się z przeobrażeniem zupełnym.
Przedstawicieli rodziny wojsiłkowatych (Panorpidae) spotkać można w zaroślach leśnych i śródłąkowych. Wystąpują w całej Europie poza północną Skandynawią. W Europie Środkowej jest około 10 gatunków wojsiłek.

Wojsiłka pospolita – Panorpa communis

główka wojsiłki

Główka wojsiłki

Najczęściej spotykana jest wojsiłka pospolita (Panorpa communis). Imagines występują od maja do sierpnia, a nawet września na niewysokich krzewach rosnących na glebach lekko wilgotnych, na brzegach strumieni, w lasach mieszanych, cienistych ogrodach (na krzakach agrestu i porzeczek) i w parkach.
Jest to smukły, długonogi owad latający dość niezdarnie po dość skomplikowanym torze, ale na krótkich dystansach. Długość ciała do 30 mm, rozpiętość skrzydeł 25-30 mm. Ciało ciemnobrunatne, odwłok od spodu zielonkawy. Pstrokate skrzydła mają plamki tworzące paski. Głowa ryjkowato wydłużona. Samce mają na czerwonawym końcu odwłoka parę przydatków w kształcie cęgów, przypominających kolec jadowy skorpiona.
Odżywia się innymi owadami, nie jest jednak typowym drapieżcą, zjada zwykle owady martwe, chore lub osłabione, poza tym żywi się czasami spadzią lub nektarem kwiatowym. Czasami pożera resztki ofiar pająków pozostawione w sieciach. W niewoli odżywia się również owocami i warzywami.
Wojsiłki uważane są za owady pożyteczne, ponieważ niszczą mszyce i inne male szkodliwe owady.
Kilkudniowe samce są już zdolne do rozrodu. 2013-05-26-DSCF1661b
Podczas kopulacji samiec przytrzymuje samicę cęgowatymi przydatkami. Kopulację poprzedza „podarunek” w postaci kropli wydzieliny gruczołów ślinowych, którą samiec daje samicy.
Samce kopulują kilkakrotnie z różnymi samicami w odstępach kilkudniowych.
Samica kopuluje z kilkoma samcami, zazwyczaj trzykrotnie. W kilka dni po każdym zapłodnieniu samica składa do ziemi kilkadziesiąt jaj sklejonych w grudkę. Rocznie wydaje dwa-trzy pokolenia.
Z jaj po ok. tygodniu wychodzą larwy oodobne do gąsienic motyli. Larwy prowadzą podobny tryb życia. Mają gryzące narządy gębowe skierowane ku przodowi i 8 pierwszych segmentów odwłoka wyposażonych w małe nóżki. Żyją głównie pod powierzchnią ziemi, odżywiając się, podobnie jak imago, martwymi owadami i szczątkami roślinnymi. Pod koniec rozwoju osiągają długość ok. 18 mm. Pod ziemią też się przepoczwarczają.
Pierwsze pokolenie wychodzi z poczwarek po 2 tygodniach, a drugie – po przezimowaniu.
Zimują częściowo larwy, a częściowo poczwarki.

Źródła

  • Henryk Sandner, Owady, seria Zwierzęta świata, PWN Warszawa 1989;
  • Henryk Sandner, Mały słownik zoologiczny. Owady, Wiedza Powszechna, Warszawa 1979;
  • Roland Gerstmeier, Owady i inne stawonogi lądowe, seria Encyklopedia kieszonkowa, Muza SA, Warszawa 1998; oryg. GU Naturfuehrer Insekten, Muenchen 1997, tłum. dr Grażyna Winiarska;
  • Gottfried Amann, Owady. Kieszonkowy atlas, seria Flora i fauna lasów, Multico, Warszawa 1994; oryg. Kerfe des Waldes, Naturbuch, 1990, tłum. Artur Rutkiewicz;
  • V. J. Stanek, Wielki atlas owadów, PWRiL, Warszawa 1984; oryg. Velky obrazowy atlas hmyzu, Praga 1972, tłum. Agnieszka Kadej, Jakub Nowakowski, Jan Stolarek
  • A. Haber, M. Nunberg, Zoologia dla leśników, PWRiL, Warszawa 1956;
  • Michael Chinery, Rośliny i zwierzęta w ogrodzie, seria Encyklopedia kieszonkowa, Muza SA, Warszawa 1999; oryg. Garden Wildlife, 1997, tłum. Grażyna Winiarska, Ewa Sedlar, Barbara Sudnik-Wójcikowska;


  • Dodaj komentarz